ΕΠΙ ΤΗΣ ΟΥΣΙΑΣ
Η δική μας ματιά στον κόσμο.
Όταν η εργασία δεν τελειώνει: Το δικαίωμα να αποσυνδεόμαστε
Πότε τελειώνει πραγματικά η εργάσιμη ημέρα; Όταν κλείνει ο υπολογιστής ή όταν σταματάμε να αισθανόμαστε υποχρεωμένοι να είμαστε διαθέσιμοι;
Είναι βράδυ. Η εργάσιμη ημέρα έχει ολοκληρωθεί. Έχουμε επιστρέψει στο σπίτι, καθόμαστε με την οικογένειά μας, συζητάμε με φίλους ή απλώς απολαμβάνουμε λίγες στιγμές ηρεμίας.
Και τότε ακούγεται μια ειδοποίηση.
Ένα επαγγελματικό email. Ένα μήνυμα από συνεργάτη. Μια εκκρεμότητα που «δεν θα πάρει περισσότερο από πέντε λεπτά».
Απαντάμε σχεδόν μηχανικά. Όχι πάντα επειδή είναι επείγον. Αλλά επειδή έχουμε συνηθίσει να θεωρούμε τη διαρκή διαθεσιμότητα μέρος της επαγγελματικής μας ευθύνης.
Και κάπως έτσι, χωρίς να ανοίξει ποτέ η πόρτα του γραφείου, η εργασία έχει ήδη μπει στο σπίτι μας.
Η αόρατη παράταση της εργάσιμης ημέρας
Η τεχνολογία μάς πρόσφερε δυνατότητες που πριν από λίγα χρόνια δύσκολα μπορούσαμε να φανταστούμε.
Εργασία από απόσταση, ευελιξία, άμεση επικοινωνία, πρόσβαση στην πληροφορία από οποιοδήποτε σημείο του κόσμου.
Μας επέτρεψε να εργαζόμαστε σχεδόν παντού.
Μήπως, όμως, μαζί με αυτή την ελευθερία δημιουργήσαμε και την προσδοκία ότι πρέπει να εργαζόμαστε οποτεδήποτε;
Το κινητό τηλέφωνο βρίσκεται διαρκώς δίπλα μας. Οι επαγγελματικές ειδοποιήσεις δεν γνωρίζουν πάντα ωράριο. Η πίεση για άμεση ανταπόκριση συχνά παραμένει ακόμη και όταν κανείς δεν την έχει εκφράσει ρητά.
Σταδιακά, η διαθεσιμότητα κινδυνεύει να μετατραπεί σε κριτήριο επαγγελματισμού.
Εκείνος που απαντά αργά το βράδυ θεωρείται αφοσιωμένος. Εκείνος που παραμένει συνδεδεμένος στις διακοπές του παρουσιάζεται ως ιδιαίτερα υπεύθυνος.
Και εκείνος που επιλέγει να μην απαντήσει;
Μήπως αισθάνεται ότι πρέπει να απολογηθεί;
Από πότε η ανάγκη για προσωπικό χρόνο έγινε κάτι που χρειάζεται εξήγηση;
Το δικαίωμα στην αποσύνδεση δεν είναι πολυτέλεια
Το ζήτημα δεν αποτελεί μόνο αντικείμενο κοινωνικού προβληματισμού. Έχει αποκτήσει και συγκεκριμένη νομική διάσταση.
Στην Ελλάδα, το δικαίωμα στην αποσύνδεση κατοχυρώθηκε ρητά για τους τηλεργαζομένους με το άρθρο 67 παρ. 10 του Ν. 4808/2021 και αποτυπώνεται πλέον στο άρθρο 130 παρ. 10 του Κώδικα Εργατικού Δικαίου (Π.Δ. 62/2025).
Η σχετική πρόβλεψη αναγνωρίζει στον τηλεργαζόμενο το δικαίωμα να απέχει από την παροχή εργασίας και να μην ανταποκρίνεται σε επαγγελματικές τηλεφωνικές κλήσεις, ηλεκτρονικά μηνύματα ή άλλες μορφές επικοινωνίας εκτός του ωραρίου εργασίας και κατά τη διάρκεια των νόμιμων αδειών του.
Παράλληλα, απαγορεύεται η δυσμενής μεταχείρισή του εξαιτίας της άσκησης αυτού του δικαιώματος.
Πέρα από την ειδική ρύθμιση της τηλεργασίας, το εργατικό δίκαιο προστατεύει ευρύτερα τον χρόνο ανάπαυσης των εργαζομένων, προβλέποντας, κατά κανόνα, ελάχιστη ημερήσια ανάπαυση έντεκα συνεχών ωρών ανά εικοσιτετράωρο.
Οι εγγυήσεις αυτές δεν έχουν όλες το ίδιο πεδίο εφαρμογής. Αναδεικνύουν, όμως, μια ουσιαστική αρχή:
Η προστασία του προσωπικού χρόνου δεν είναι παραχώρηση καλής θέλησης. Αποτελεί ζήτημα σεβασμού των εργασιακών δικαιωμάτων και της ανθρώπινης αξιοπρέπειας.
Ασφαλώς, η επαγγελματική πραγματικότητα περιλαμβάνει έκτακτες ανάγκες, ιδιαίτερες υποχρεώσεις και περιπτώσεις νόμιμα οργανωμένης ετοιμότητας, που αξιολογούνται σύμφωνα με το εφαρμοστέο πλαίσιο.
Ωστόσο, υπάρχει σημαντική διαφορά ανάμεσα στην πραγματική ανάγκη και στη συνήθεια της διαρκούς διαθεσιμότητας.
Η εργασιακή κουλτούρα δεν αλλάζει μόνο με νόμους
Η νομοθεσία μπορεί να θέτει όρια. Η ουσιαστική εφαρμογή τους, όμως, προϋποθέτει και μια διαφορετική αντίληψη για την εργασία.
Από τις επιχειρήσεις που οργανώνουν αποτελεσματικά τον χρόνο και τις ανάγκες τους.
Από τους προϊσταμένους που αντιλαμβάνονται ότι ένα μήνυμα μπορεί να περιμένει μέχρι το επόμενο πρωί.
Από τους συνεργάτες που σέβονται τις ώρες ανάπαυσης των συναδέλφων τους.
Αλλά και από όλους εμάς, όταν αναγνωρίζουμε ότι η επαγγελματική μας ταυτότητα δεν μπορεί να απορροφά κάθε άλλη πτυχή της ζωής μας.
Δεν χρειάζεται να είμαστε διαθέσιμοι κάθε στιγμή για να αποδεικνύουμε ότι είμαστε υπεύθυνοι.
Δεν χρειάζεται να θυσιάζουμε διαρκώς τον προσωπικό μας χρόνο για να αποδεικνύουμε ότι αγαπάμε τη δουλειά μας.
Η αφοσίωση στην εργασία δεν μετριέται με τις ώρες που παραμένουμε συνδεδεμένοι, αλλά με την ποιότητα, τη συνέπεια και την ουσία όσων προσφέρουμε.
Και ένας πραγματικά σύγχρονος εργασιακός χώρος δεν είναι εκείνος που απαιτεί συνεχώς περισσότερη διαθεσιμότητα, αλλά εκείνος που καταφέρνει να συνδυάζει την αποτελεσματικότητα με τον σεβασμό στον άνθρωπο.
Επί της Ουσίας: Η ζωή δεν μπορεί να βρίσκεται διαρκώς σε αναμονή
Στην PRILI & PARTNERS LAW FIRM πιστεύουμε ότι το δίκαιο δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται αποκομμένο από την κοινωνική πραγματικότητα.
Πίσω από κάθε εργασιακή σχέση υπάρχουν άνθρωποι.
Άνθρωποι με οικογένειες, προσωπικές ανάγκες, υποχρεώσεις, όνειρα και μια ζωή που δεν μπορεί να περιορίζεται στα όρια της επαγγελματικής τους δραστηριότητας.
Το δικαίωμα στην αποσύνδεση δεν αφορά απλώς τη δυνατότητα να κλείσουμε ένα κινητό ή να αγνοήσουμε ένα email.
Αφορά κάτι βαθύτερο.
Το δικαίωμα να διαθέτουμε ουσιαστικό προσωπικό χρόνο. Να ξεκουραζόμαστε χωρίς ενοχές. Να είμαστε παρόντες στις σχέσεις μας, στις οικογένειές μας και στις στιγμές που δίνουν νόημα στην καθημερινότητά μας.
Η εργασία είναι αναπόσπαστο μέρος της ζωής μας. Δεν μπορεί, όμως, να αποτελεί ολόκληρη τη ζωή μας.
Και ίσως αυτή να είναι μία από τις σημαντικότερες προκλήσεις της σύγχρονης εποχής: να αξιοποιήσουμε την τεχνολογία χωρίς να επιτρέψουμε να καταργήσει τα ανθρώπινα όριά μας.
Γιατί το πραγματικό ερώτημα δεν είναι πόσο περισσότερο μπορούμε να παραμένουμε συνδεδεμένοι.
Είναι αν έχουμε μάθει να σεβόμαστε τη στιγμή που ο άλλος έχει δικαίωμα να αποσυνδεθεί.
Και τελικά, αν μπορούμε να αποδεχθούμε κάτι πολύ απλό:
Το ότι κάποιος δεν είναι διαθέσιμος για την εργασία του δεν σημαίνει ότι δεν είναι υπεύθυνος. Σημαίνει ότι έχει και μια ζωή που αξίζει τον ίδιο σεβασμό.
Η δική σας φωνή έχει θέση εδώ.
Εσείς πώς βιώνετε τα όρια ανάμεσα στην εργασία και την προσωπική ζωή; Πιστεύετε ότι το δικαίωμα στην αποσύνδεση προστατεύεται ουσιαστικά στην καθημερινότητα;
Μοιραστείτε μαζί μας τις σκέψεις, τις εμπειρίες και τους προβληματισμούς σας, καθώς και προτάσεις για επόμενα θέματα της στήλης.
✉️ info@prili-law.gr
ΕΠΙ ΤΗΣ ΟΥΣΙΑΣ
Η δική μας ματιά στον κόσμο. Με χώρο και για τη δική σας.
PRILI & PARTNERS LAW FIRM
Για την κοινωνία, το δίκαιο και όσα έχουν σημασία.
